‘Je moet één richting kiezen’ en ‘Zorg dat je geen wereldkeuken bent’. Als ondernemer krijg ik sinds jaar en dag advies over het op de beste manier runnen van mijn onderneming. Maar ik verkoop geen wijn. Ik werk rondom rouw. En rouw gaat iedereen aan.
En dat vind ik interessant: dat er iets is wat ons allemaal raakt, maar dat de manier waarop we ermee omgaan – bij onszelf en bij anderen – zo versnipperd is.
Dat je je, als je in rouw bent, ontzettend eenzaam kunt voelen. Omdat mensen vaak niet begrijpen hoe een verlies je in je kern kan raken.
Hoe je na een verlies niet meer dezelfde bent. En ook voelt dat je je oude zelf niet meer terugkrijgt.
Hoe kleine opmerkingen soms tot in je ziel kunnen snijden.
Ik zou zo graag de wereld om ons een willen veranderen als het gaat om rouw. Gewoon nu. In één keer. Maar dat lukt me dus niet. Niet in één keer. En daarom zoek ik altijd naar wat wel kan. En ik vind de natuur ontzettend helpend hierin. Op alle vlakken. Want waar je twijfelt of het even echt niet meer weet als je door een diep dal gaat, helpt het om te kijken naar wat er daar gebeurt. In de natuur. Want dat kan je op allerlei manieren helpen in je rouw. Het helpt om te voelen, te zien én te begrijpen waar je doorheen gaat en wat er nodig is.
Bloemknoppen die nog gesloten zijn zolang de zon er niet op heeft geschenen, maar die zich openen zodra de condities goed genoeg zijn: zonlicht, ruimte en water.
Bomen die door een storm verwondingen oplopen, maar die herstellen onder de juiste omstandigheden. Zonlicht, ruimte en water.
Goede condities en juiste omstandigheden. Voor ons is dit niet anders. Ook wij ‘herstellen’ wanneer de condities goed genoeg zijn. Letterlijk én figuurlijk. Ook wij hebt zonlicht en warmte nodig. En liefde. En ruimte.
Van anderen, maar ook van onszelf. Misschien wel juist van onszelf. En dat betekent niet dat we bij het eerste zonnestraaltje open moet klappen. Dat betekent dat ieder van ons dat anders mag doen. Open gaan als je sterk genoeg bent om open te gaan voor wat er om je heen gebeurt.
Of als ik de vergelijking met de vlinder maak: Een vlinder moet zelf uit zijn cocon komen om te kunnen vliegen. Forceer je dit proces door hem te helpen, dan blijft die vlinder beschadigd. En zo is het ook met rouw: je hebt zelf die cocon uit te komen. Als een ander je daarin forceert (‘je moet doorgaan’, ‘het is tijd om de draad van het leven weer op te pakken’), blijf je beschadigd.
Ik geloof dat de natuur ons kan helpen in rouw. Niet alleen als het gaat om het begrijpen van de condities die nodig zijn als je in rouw bent. Ook als het gaat om de werking van de natuur: die blijft nooit bij hetzelfde. Voor alles wat beschadigd raakt of ‘eindigt’ komt in de natuur iets nieuws terug. Iets anders. En dat kunnen zien, een bloemknop die open gaat, een vlinder die uit z’n cocon komt, een boom die doorgroeit na een afgebroken tak, kunnen kleine momenten van dankbaarheid geven in je leven.
