Autonomie. Het wekt de indruk alleen over jezelf te gaan, maar hoe autonoom je je voelt hangt af van hoe anderen met je omgaan. ‘Moet jij niet eens…?’ Wanneer een ander druk op je uitoefent om iets te ‘moeten’ doen en het liefst ‘nu’, daalt je gevoel van autonomie. Als je iets moet, wordt je keuzevrijheid weggenomen. Verwachtingen en overtuigingen van anderen kunnen dus autonomie-verhogend en autonomie-verlagend werken.. En jammer genoeg komt het laatste vaak voor tijdens een rouwproces: ‘Misschien moet je…’, zeg het maar: ‘weer aan het werk gaan?’, ‘wat vaker de deur uit gaan?’, ‘proberen je gedachten te verzetten?’ en/of ‘maar eens contact opnemen met een professional?’.
De vier rouwtaken (zie de blog ‘[¹rouw de] Definitie’) móet je zelf doen. Daarom is de perceptie van autonomie (zelfstandigheid en zelfbestuur) zo belangrijk bij rouw: jezelf in staat voelen er doorheen te komen. In de rouwtaken kunnen verwachtingen en overtuigingen vanuit de omgeving – dichtbij of veraf – de uitvoering van de taak versterken of bemoeilijken. Zo zie je bij het ervaren van de pijn vaak dat mensen schuldgevoelens hebben. Schuldgevoelens zijn normaal, omdat ze ontstaan vanuit liefde en verantwoordelijkheid. Vaak zeggen mensen te makkelijk dat je je niet schuldig mag voelen. Vanuit de woordkeuze begrijp je wellicht al dat ik dit omschrijf als een autonomie-verlagende overtuiging. Want als je stelt dat iemand zich niet schuldig mag voelen, ontneem je iemand de mogelijkheid om schuldgevoelens te uitten. Schuldgevoelens mogen er zijn: je schuldig voelen betekent namelijk niet dat je schuldig bent. Het krijgt alleen een plek als je erover mag spreken.
Het gebeurt vaak dat iemand niet autonoom wordt behandeld. Dat iemand – met de beste bedoelingen – wordt geblokkeerd of vertraagd in zijn of haar rouwproces door dingen die gezegd worden (of juist niet!) om iemand ‘in bescherming te nemen’. Door een vriend(in), kennis, werkgever, collega, buurman of -vrouw, medesporter of wie er dan ook op dat moment dichtbij je kan komen. Gelukkig kun je ook zorgen dat iemand in rouw zich wel sterk genoeg voelt. Ben jij je bewust van je eigen overtuigingen en verwachtingen als je iemand probeert te helpen in zijn of haar rouwproces?
